Bir insanın karakteri kaç yaşında oluşur? İzmir sokaklarından iç sesli bir cevap
İzmir’de 25 yaşında biri olarak şunu net söyleyebilirim: İnsan bazen 5 yaşındaki haliyle aynı tripleri atıyor, bazen de 50 yaşındaki biri gibi “ben artık yoruldum” moduna giriyor. Yani yaş dediğin şey var ama karakter dediğin şey… biraz daha inatçı, biraz daha kafasına göre takılan bir yapı.
Son günlerde kafamı kurcalayan şey şu oldu: Bir insanın karakteri kaç yaşında oluşur?
Ve dürüst olayım, bu sorunun cevabı Google’da aratınca çıkmıyor. Çünkü cevap biraz çocuklukta, biraz ergenlikte, biraz da sabah işe/okula yetişmeye çalışırken otobüste sıkışmış haldeyken oluşuyor.
Karakter dediğin şey bir anda mı oluşur?
Şöyle düşün: Karakter bir düğme değil ki “18 yaşına gelince açılıyor” diye. Daha çok eski model bir radyo gibi. İlk başta cızırtı var, sonra bir frekans yakalıyorsun ama sürekli çekmiyor, bazen Antalya radyosu çekiyor bazen Bulgaristan’dan yayın geliyor.
Ben 25 yaşındayım ve hâlâ bazı günler kendime şunu diyorum:
“Bu karar gerçekten benim karakterim mi yoksa sadece aç mı kaldım?”
Çünkü açken verdiğim kararlar ile tokken verdiğim kararlar arasında ciddi bir kişilik farkı var. Açken:
— “Hayatı değiştireceğim, düzen kuracağım.”
Tokken:
— “Yarın bakarız.”
İşte burada insan anlıyor ki karakter dediğin şey sabit bir şey değil, biraz da anlık ruh hali.
Çocukluk: Karakterin temel atma dönemi
Herkesin karakterinin bir inşaat başlangıcı var. Genelde çocukluk.
Mesela ben küçükken çok konuşan bir çocuktum. Annem hâlâ anlatır:
— “Bir susmadın, bir susmadın…”
Şimdi düşünüyorum da, o zaman kurulan cümleler bugünkü iç sesimin temeli olmuş olabilir.
Çocuklukta öğrenilen şeyler:
1. Tepki verme şekli
Bir şey kırılınca ağlıyor musun, yoksa saklayıp “ben yapmadım” mı diyorsun?
2. İnsanlara güvenme biçimi
Mahalledeki arkadaşına çikolata verip vermemek bile karakter dersi.
3. Sessiz kalma ya da konuşma refleksi
Ben bu konuda net konuşkan kategorisindeydim, hâlâ öyleyim ama artık iç sesimle kavga ederek konuşuyorum.
Ergenlik: Karakterin beta sürümü
Ergenlik dönemi karakterin “deneme sürümü” gibi. Her şey var ama stabil değil. Bir gün çok özgüvenli, ertesi gün “ben kimim?” modunda.
Lisede bir arkadaşım vardı, her sabah farklı bir kişilikle gelirdi okula. Bir gün filozof, bir gün komedyen, bir gün tamamen sessiz mod.
Ben de farklı değildim aslında. Sadece daha iyi gizliyordum.
O dönemler Bir insanın karakteri kaç yaşında oluşur? sorusunun cevabı için en karmaşık dönemdir çünkü kişi kendiyle bile anlaşamaz.
İç ses:
“Bugün cool olacağım.”
Gerçek hayat:
“Merdivende düşüp herkesin önünde toparlanmaya çalışmak.”
20’ler: Karakterin çaydanlıkta kaynamaya başladığı dönem
Şimdi asıl eğlenceli kısma geldik. 20’ler.
25 yaşındayım ve şunu net söyleyebilirim: İnsan 20’lerinde karakterini “oluşturmaz”, daha çok “test eder”.
Mesela:
— Arkadaş ortamında cool görünmeye çalışırsın
— Ama evde pijamayla dizi karakteri gibi yaşarsın
— Dışarıda ciddi görünürsün
— Evde çatal-kaşıkla mini tiyatro yaparsın
Bir gün arkadaşım bana dedi ki:
— “Sen çok olgunsun ya.”
Ben içimden:
“Bunu az önce 3 saat boyunca boş boş duvara bakmış ben mi duydum?”
İşte 20’ler böyle bir ikilik.
Karakter burada netleşiyor mu?
Bir noktada evet, bazı şeyler oturuyor:
— Ne seni rahatsız ediyor
— Kimlerle iyi anlaşıyorsun
— Neyin sahte geldiğini daha hızlı fark ediyorsun
Ama yine de tam “ben buyum” diyemiyorsun.
Çünkü bazen çok ciddi bir karar alıyorsun, ertesi gün markette abur cubur reyonunda tüm hayat felsefen çöküyor.
Yetişkinlik: Karakterin “ben artık buyum” dediği ama hâlâ şüphe ettiği dönem
Bence 30’lara doğru karakter biraz daha sabitleniyor ama yine de tamamen betonlaşmıyor.
Bir insanın karakteri kaç yaşında oluşur? sorusuna burada daha net cevap vermek mümkün gibi ama yine de kesin değil.
Çünkü yetişkinlik dediğin şey:
— Daha az drama
— Daha çok “boşver ya”
— Ama içten içe aşırı düşünme
Mesela dışarıdan sakin görünüyorsun:
— “Sorun yok, hallederiz.”
İç ses:
“Bu sorun 12 ayrı alt probleme ayrılıyor, farkında mısın?”
Karakteri oluşturan gizli faktörler
Aslında yaş kadar önemli başka şeyler var:
1. Aile ortamı
Evdeki konuşma dili bile karakteri şekillendiriyor. Sürekli şaka yapılan evde büyüyen biriyle ciddi evde büyüyen biri aynı olmaz.
2. Arkadaş çevresi
İzmir’de büyüyünce bir şey öğreniyorsun: arkadaş grubu karakteri %40 değiştiriyor.
Bir gün biri diyor ki:
— “Hadi spontane bir şey yapalım.”
Sen:
— “Ben planlı spontane severim.”
3. Hatalar
En büyük karakter inşaatı burada oluyor. İnsan yanlış yapınca öğreniyor.
Ama en komiği şu: Aynı hatayı bazen bilerek tekrar yapıyoruz. Çünkü insanız, çok inatçıyız.
İç sesimle karakter tartışmaları
Bazen kendimle konuşurken buluyorum kendimi. Özellikle İzmir’de Kordon’da yürürken.
İç ses:
“Daha disiplinli olmalısın.”
Ben:
“Evet ama şu simidi de alayım önce.”
İç ses:
“Bu karakter zayıflığı.”
Ben:
“Bu mutluluk yönetimi.”
Ve böylece karakter dediğimiz şey aslında sürekli pazarlık halinde.
Bir insanın karakteri kaç yaşında oluşur? sorusunun en gerçekçi cevabı
Eğer net bir cevap istiyorsak:
Karakter 0 yaşında başlar
Ama 25’te biraz şekil alır
30’larda netleşir gibi olur
Ama hayat boyunca küçük güncellemeler alır
Yani karakter dediğin şey:
Bir uygulama gibi.
Bir kere indirip bitmiyor. Sürekli güncelleme geliyor.
Günlük hayattan küçük karakter testleri
Karakter aslında büyük olaylarda değil, küçük şeylerde ortaya çıkıyor.
1. Asansör beklerken
Tek başına binmek mi, başkalarıyla küçük sosyal etkileşim mi?
2. Restoranda sipariş verirken
Garsona “sen ne önerirsin?” diyebiliyor musun yoksa direkt bildiğini mi söylüyorsun?
3. Mesajlaşma
Görüp cevap vermemek mi, hemen cevaplamak mı?
Ben bazen görüyorum ve diyorum ki:
“Şu an cevap vermek karakterime uygun değil.”
Sonra 2 saat sonra cevap veriyorum.
Kendimle yüzleşme anı
Bir gün otobüste giderken düşündüm:
“Ben artık oluşmuş bir karakter miyim?”
Sonra yanımda biri yüksek sesle telefonda konuştu:
— “Ben böyleyim kardeşim!”
Ve içimden dedim ki:
“Kimse tam oluşmuyor galiba…”
Sonuç yerine geçen bir düşünce
Bir insanın karakteri kaç yaşında oluşur? sorusu aslında yanlış sorulmuş bir soru gibi.
Çünkü karakter bir anda oluşan bir şey değil. Yaşla gelen, deneyimle yoğrulan, bazen bir kahve sohbetinde bile değişen bir yapı.
İzmir sokaklarında yürürken bunu daha net hissediyorum: İnsanlar sabit değil. Bugün çok ciddi görünen biri yarın en saçma espriye gülebiliyor. Bugün güçlü duran biri yarın küçük bir şeyde dağılıyor.
Ve belki de en gerçek cevap şu:
Karakter, yaşla değil; yaşananlarla oluşuyor.
İlginizi Çekebilecek İçerik: Bir insanın karakter özellikleri nelerdir ?